c shell manual

C shell (oznaczany skrótem csh) – powłoka systemowa inspirowana językiem C, opracowana w początkach 1979 roku przez Billa Joya w University of Kansas. Jest jedną z najpopularniejszych alternatyw Bourne shell i była szeroko stosowana w systemach BSD oraz w początkowych wersjach Unix.

Historia

Powłoka C shell powstała jako reakcja na potrzebę bardziej przyjaznego języka skryptowego niż tradycyjny sh. Pierwsza wersja została udostępniona w 1979 roku i wkrótce stała się domyślną powłoką w systemach BSD. W 1990 roku wydano csh w wersji 5.6 w ramach 4.3BSD, wprowadzając takie elementy jak historię poleceń i aliasy.

Podstawowa składnia

Składnia C shell przypomina język C, co odróżnia ją od Bourne shell. Niektóre kluczowe elementy:

• set variable = value – definiowanie zmiennych
• if (warunek) then … else … endif – struktura warunkowa
• foreach var (lista) … end – pętla iteracyjna
• switch (wyrażenie) … case … default … endsw – selektor wielokrotnego wyboru

Zmienne środowiskowe i aliasy

W C shell zmienne środowiskowe definiuje się przy pomocy setenv:

setenv PATH /usr/local/bin:$PATH

Aliasowanie poleceń odbywa się za pomocą alias:

alias ll 'ls -lF'

Historia poleceń

Jedną z najważniejszych funkcji C shell jest wbudowany mechanizm historii poleceń. Dzięki temu użytkownik może przeglądać i edytować poprzednie komendy przy pomocy klawiszy strzałek lub polecenia history. Historia jest przechowywana w pliku ~/.history (lub ~/.csh_history w niektórych implementacjach).

Skrypty C shell

Plik skryptowy C shell rozpoczyna się od lini #!/bin/csh (lub #!/bin/tcsh w wersji rozszerzonej tcsh). Przykładowy skrypt, który wyświetla listę plików i zapisuje ją do pliku:

#!/bin/csh
set dir = $HOME
echo "Zawartość katalogu $dir:"
ls -l $dir > katalog.txt
echo "Zapisano do katalog.txt"

Porównanie z innymi powłokami

Cecha	csh	sh	ksh	bash
Składnia podobna do C	Tak	Nie	Częściowo	Częściowo
Historia poleceń	Wbudowana	Brak (do wersji 4)	Opcjonalna	Wbudowana
Aliasy	Tak	Nie	Tak	Tak
Obsługa tabulacji (tab‑completion)	W tcsh – tak	Nie	Nie	Tak

Implementacje i dostępność

Podstawowa wersja csh jest dostępna w większości dystrybucji Linux oraz w systemach macOS (jako część pakietu csh). Rozszerzona wersja tcsh oferuje dodatkowe funkcje, takie jak podpowiedzi i bardziej rozbudowaną historię.

Przykładowe zastosowania

• Tworzenie prostych skryptów instalacyjnych w systemach BSD.
• Interaktywna praca w terminalu na starszych platformach Unix.
• Użycie jako powłoka domyślna w niektórych wersjach AIX.

Ograniczenia

Choć C shell wprowadził wiele użytecznych udogodnień, ma też pewne wady:

• Problemy z obsługą zmiennych tablicowych, co może prowadzić do nieoczekiwanych rezultatów.
• Brak pełnej zgodności z POSIX, co utrudnia przenoszenie skryptów między różnymi powłokami.
• W niektórych wersjach trudna diagnostyka błędów w skryptach.

Bibliografia i dalsza lektura

Więcej informacji można znaleźć w następujących pozycjach:

• C shell programming – obszerny podręcznik opisujący składnię i techniki.
• tcsh manual – dokumentacja rozszerzonej wersji csh.
• Unix philosophy – kontekst historyczny powłok systemowych.

Artykuł został opracowany na podstawie dostępnych źródeł do 2020 roku i jest częścią Encyklopedii Informatyki.